1. Czym jest Europejskie Poświadczenie Spadkowe?
Krótka odpowiedź: EPS to unijny dokument potwierdzający prawa spadkobiercy w krajach UE poza Danią i Irlandią — bez osobnego postępowania w każdym z nich. Data ważności widnieje na odpisie i dotyczy tylko jego — poświadczenie zostaje ważne.
Europejskie Poświadczenie Spadkowe zostało wprowadzone przez Rozporządzenie (UE) nr 650/2012 z 4 lipca 2012 r. (stosowane od 17 sierpnia 2015 r.). Jest uznawane w krajach Unii Europejskiej bez konieczności apostille, legalizacji czy dodatkowego postępowania — z wyjątkiem Danii i Irlandii, które na podstawie protokołów nr 21 i 22 do traktatów nie uczestniczyły w przyjęciu rozporządzenia i nie są nim związane.
EPS potwierdza: status spadkobiercy lub zapisobiercy, wykonawcy testamentu lub zarządcy majątkiem, udziały poszczególnych spadkobierców oraz ograniczenia ich praw.
| Cecha | EPS | Polskie SNS/APD |
|---|---|---|
| Zasięg | UE bez Danii i Irlandii | Tylko Polska |
| Ważność | odpis 6 miesięcy, można przedłużyć; samo poświadczenie bezterminowo | Bezterminowe |
| Gdzie złożyć wniosek | Kraj zwykłego pobytu spadkodawcy | Polski sąd lub notariusz |
| Dotyczy UK | NIE (nigdy nie było objęte) | TAK |
| Koszt (Polska) | Opłata sądowa 100–300 zł + notariusz | Opłata sądowa 100 zł + notariusz ok. 300–400 zł |
2. Kiedy stosować EPS?
EPS jest dobrym wyborem gdy:
- ✓ Mieszkasz w kraju UE (Niemcy, Francja, Holandia, Belgia, Szwecja, Austria...) i musisz udowodnić prawa do spadku zarówno tam jak i w Polsce.
- ✓ Spadkodawca miał majątek w kilku krajach UE — jedno EPS zastępuje kilka osobnych postępowań.
- ✓ Chcesz odblokować konto bankowe lub aktywa finansowe spadkodawcy w innym kraju UE — bank lub instytucja finansowa zaakceptuje EPS jako potwierdzenie uprawnień.
EPS NIE jest odpowiedni gdy:
- ✗ Mieszkasz w UK, Norwegii, Szwajcarii, USA lub innym kraju spoza UE — tam EPS nie obowiązuje. Skorzystaj z pełnomocnictwa z apostille.
- ✗ Chcesz regulować tylko polskie sprawy i nie masz majątku za granicą — polskie SNS lub APD jest prostsze i tańsze.
3. Jak uzyskać EPS — krok po kroku
-
1
Ustal jurysdykcję — wniosek składasz w kraju, gdzie spadkodawca miał zwykłe miejsce pobytu w chwili śmierci. Jeśli mieszkał w Polsce — do polskiego sądu rejonowego lub notariusza (art. 64 Rozporządzenia UE 650/2012).
-
2
Złóż wniosek na formularzu IV — formularz IV (art. 65 ust. 2 Rozporządzenia UE 650/2012) dostępny w portalu e-sprawiedliwości UE (e-justice.europa.eu). Wypełniasz go w języku organu rozpatrującego.
-
3
Dołącz dokumenty — akt zgonu spadkodawcy, dowody pokrewieństwa, testament (jeśli istnieje), dokumenty dotyczące majątku (numery KW, wykazy aktywów za granicą).
-
4
Odbiór EPS na formularzu V — organ wydaje EPS na formularzu V (art. 67 Rozporządzenia). EPS zawiera nazwiska spadkobierców, udziały, prawo właściwe i inne informacje potrzebne w obrocie.
-
5
Sprawdź datę na odpisie — to na nim wpisany jest termin ważności. Załatwianie spraw z zagranicy potrafi się przeciągnąć; gdy termin się zbliża, wystąp do organu wydającego o przedłużenie ważności albo o kolejny odpis.
4. Polacy w UK — EPS tam nie obowiązuje (i nigdy nie obowiązywał)
Ważne: Wielka Brytania nigdy nie była stroną Rozporządzenia UE 650/2012 — jeszcze jako państwo członkowskie nie skorzystała z opt-in przewidzianego protokołem nr 21, więc Brexit niczego w tej sprawie nie zmienił. EPS wydane przez polskie sądy lub notariuszy nie jest automatycznie uznawane w UK — i odwrotnie.
Polacy mieszkający w UK i dziedziczący nieruchomości w Polsce muszą korzystać ze standardowej procedury:
- → Pełnomocnictwo notarialne podpisane w UK u solicitor/notary public
- → Apostille wydana przez FCDO (Foreign, Commonwealth & Development Office)
- → Tłumaczenie przysięgłe na język polski
- → Polskie postępowanie spadkowe przez pełnomocnika
Szczegóły: Pełnomocnictwo z zagranicy — apostille krok po kroku → | Spadek w Polsce z zagranicy — przewodnik →
5. Pytania i odpowiedzi
EPS to unijny dokument wydany na podstawie Rozporządzenia (UE) nr 650/2012, potwierdzający prawa spadkobiercy w krajach UE poza Danią i Irlandią, które nie są związane tym rozporządzeniem. Odpis jest ważny sześć miesięcy, poświadczenie bezterminowo; dokument uznaje się bez dodatkowych formalności.
EPS jest korzystne gdy mieszkasz w kraju UE i chcesz jednocześnie uregulować spadek w Polsce i w kraju zamieszkania, lub gdy spadek obejmuje majątek w kilku krajach UE. Dla mieszkańców UK, Norwegii i krajów spoza UE — konieczne pełnomocnictwo z apostille.
W kraju, gdzie spadkodawca miał zwykłe miejsce pobytu w chwili śmierci. Jeśli mieszkał w Polsce — do polskiego sądu rejonowego lub notariusza. Wniosek na formularzu IV z Rozporządzenia UE 650/2012.
Termin dotyczy odpisu, nie poświadczenia. Oryginał zostaje u organu wydającego bezterminowo, a odpis możesz przedłużyć albo zamówić kolejny — bez powtarzania postępowania (art. 70 ust. 3 rozporządzenia 650/2012).